Dung sai in 3D và độ lắp ghép: cách ghi yêu cầu trên bản vẽ

Bốn cách diễn đạt nên làm rõ khi gửi bản vẽ

Ví dụ minh họa: một nắp tháo thường xuyên và một lỗ giữ chốt cần mục tiêu lắp khác nhau dù cùng kích thước danh nghĩa. Nếu chưa biết trị số, mô tả bộ phận đối ứng và cách sử dụng để trao đổi trước; không tự lấy một mức bù áp dụng toàn bộ.

Đọc cách thử mẫu và ghi nhận kết quả khi cần kiểm chứng thiết kế trước khi đặt tiếp.

Phân biệt kích thước, dung sai và độ lắp

Kích thước danh nghĩa là giá trị thiết kế. Dung sai quy định phạm vi sai lệch được chấp nhận. Độ lắp mô tả quan hệ giữa các bề mặt lắp với nhau: cần có khe hở, định vị vừa hay tạo độ dôi theo thiết kế.

Độ dày lớp in hoặc độ phân giải công bố của máy không phải cam kết dung sai của cả chi tiết. Kết quả còn phụ thuộc vật liệu, hình học, hướng bố trí và các công đoạn liên quan.

Đánh dấu vị trí chức năng trước

• Lỗ chốt, lỗ trục hoặc vị trí giữ phụ kiện.
• Khoảng cách giữa các tâm liên kết.
• Mặt tì, mặt chuẩn và chiều cao quyết định vị trí lắp.
• Khe ghép nắp, cửa lắp hoặc vùng chuyển động.
• Vị trí cần gia công bổ sung sau in.

Nếu không có bản vẽ kỹ thuật đầy đủ, có thể gửi mô hình kèm ảnh đánh dấu để trao đổi. Trước khi sản xuất, vẫn cần thống nhất giá trị, chuẩn đo và tiêu chí kiểm tra phù hợp.

Không dùng một mức bù cho mọi lỗ

Một giá trị hiệu chỉnh từng dùng tốt cho chi tiết này không tự phù hợp với chi tiết khác. Kích thước lỗ, chiều dày vùng xung quanh, hướng bố trí và vật liệu đều có thể làm thay đổi kết quả.

Không nên yêu cầu cộng thêm một lượng cố định cho tất cả bề mặt rồi xem đó là dung sai. Hiệu chỉnh thiết kế là một bước tạo hình; dung sai là tiêu chí chấp nhận của sản phẩm. Hai việc cần được phân biệt khi giao bản vẽ.

Ví dụ ghi yêu cầu lắp ghép

Với nắp cần tháo bằng tay, hãy nêu mục tiêu đóng mở và mức giữ mong muốn. Với lỗ lắp chốt kim loại, gửi kích thước chốt, kiểu liên kết và việc có cần tháo ra không. Không chỉ ghi lắp vừa vì hai người có thể hiểu khác nhau.

Ví dụ này dùng để minh họa cách trao đổi; trị số cụ thể phải được xác nhận theo thiết kế. Dung sai cần được thống nhất theo vị trí chức năng và phương án chế tạo, thay vì áp dụng một trị số cho mọi chi tiết.

Khi nào nên thử một vùng đại diện?

Nếu cụm có nhiều vị trí lắp tương tự, có thể trao đổi mẫu thử đại diện trước khi làm toàn bộ. Mẫu phải giữ đặc điểm có ảnh hưởng đến kết quả như vùng liên kết và cách bố trí; không mặc định mẫu nhỏ dự báo hoàn toàn cho một vỏ lớn.

Ghi rõ phiên bản, thông số kiểm tra và kết quả để tránh hiệu chỉnh lặp lại mà không có dữ liệu. Khi thay vật liệu hoặc thiết kế, cần xem xét lại tính phù hợp của kết quả trước.

Gia công sau in và kiểm tra bàn giao

Khoan, doa hoặc xử lý mặt chuẩn có thể được xem xét khi kết cấu cho phép. Cần tính vùng đủ vật liệu và cách gá từ đầu; công đoạn bổ sung không biến toàn bộ chi tiết thành phôi nhựa đặc.

Tham khảo gia công sau in 3D. Khi chốt đơn, thống nhất vị trí đo, phương pháp và tiêu chí bàn giao thay vì chỉ yêu cầu chính xác cao.

Gửi dữ liệu để trao đổi phương án

Gửi qua Zalo: Dung sai in 3D và độ lắp ghép — công dụng — file hoặc ảnh — kích thước quan trọng — số lượng — thời gian cần hàng. Khởi Minh trực tiếp in tại TP.HCM và giao toàn quốc. Xem dịch vụ in 3D nhựa kỹ thuật và hướng dẫn chuẩn bị yêu cầu.

Tài liệu tham khảo

• Formlabs — Accuracy, precision and tolerance
• Protolabs Network — Dimensional accuracy

Tài liệu dùng tham khảo nguyên lý; công nghệ và vật liệu thực hiện tại Khởi Minh được xác nhận khi chốt phương án.